Curitiba, Brazilië

Een verhaal* over een bijzondere stad in Brazilië: Curitiba

Curitiba, gelegen in Brazilie, begon als een klein dorpje. Het dorpje was een handige tussenstop onderweg naar Sao Paulo. Van 1940 tot en met 1960 maakt de stad een enorme groei in de bevolking door doordat veel mensen van het platteland naar de stad trokken. Bij deze bevolkingsgroei hoorde ook een toename in verkeer en luchtvervuiling. Het was tijd om met een plan te komen om de verkeersdruk op te lossen en de leefbaarheid te vergroten. En zoals in veel steden is gebeurd werd er een plan rondom het verkeer bedacht.

Het oorspronkelijk plan zou betekenen dat de bestaande straten zouden worden verbreed. Hiervoor zouden vele historische gebouwen van begin vorige eeuw moeten verdwijnen. Ook was er een plan voor een viaduct om 2 belangrijke pleinen met elkaar te verbinden. Deze zou recht boven de hoofdwinkelstraat (rua Quinze de Novembro) komen te liggen.

Vanuit de bewoners kwam er onverwacht fel verzet tegen deze plannen. Een van de boegbeelden van dit verzet was Jaime Lerner, een jonge stedelijke planner en architect. Na een aantal jaar werd door een toevallige samenloop van omstandigheden, Jaime Lerner gekozen tot burgemeester van Curitiba. Dit gaf hem de mogelijkheid om een alternatief plan te presenteren dat niet de auto centraal stelt, maar de mens.

Jaime Lerner ging als eerste aan de slag met de hoofdwinkelstraat en kwam met het alternatieve plan om hier een winkelgebied van te maken waarin de voetganger vrij baan heeft. Het overige verkeer zou uit de straat verdwijnen. Jamie verwachtte een hevige strijd om de winkeliers te overtuigen dat een voetgangersgebied goed voor hen zou zijn. Er waren in dit tijd nog geen winkelgebieden waar de voetgangers de baas waren. Maar Jamie was er van overtuigd, dat wanneer hij de kans kreeg om het idee aan de winkeliers te laten zien, ze laaiend enthousiast zouden worden.

Hij verzamelde een groep mensen om zich heen om in een weekend een deel van de winkelstraat om te bouwen naar voetgangersgebied. Ze startten met bouwen op vrijdagavond. Ze verwijderden het asfalt en plaatsten “cobble stones” en straatlantaarns. De straat werd gedecoreerd met duizenden bloemen. Op maandagochtend was het eerste deel gereed.

De burgemeester had een enorm risico genomen en het had zijn baan kunnen kosten. Maar dezelfde winkeliers die de week ervoor nog bezig waren met een juridische strijd, waren maandagmiddag al mensen aan het mobiliseren om de rest van de straat ook zo in te richten.

Helaas waren er ook negatieve geluiden te horen en wel van de locale automobiel vereniging. De vereniging had aangekondigd om het weekend erop de straat weer terug te veroveren op de voetgangers door middel van een lange stoet met auto’s. In plaats van de politie te bellen regelde de burgemeester grote rollen papier en honderden kinderen. De rollen papier werden op zaterdagochtend in het voetgangersgebied uitgerold en de kinderen kregen potloden mee om te tekenen.

Toen de tegenstanders van het voetgangersgebied met hun auto’s arriveerden zagen ze honderden kinderen die heerlijk aan het tekenen waren en hun protest werd in de kiem gesmoord.

Rua XV De Novembro, Curitiba, Brazilie

Hiermee startte de transformatie van de stad Curitiba waarin de mens centraal zou staan. De oude binnenstad werd behouden, maar er werd ook een oplossing gevonden voor het verkeersprobleem.

Op de een of andere manier kan ik er niet aan ontkomen enige parallel te zien tussen deze winkelstraat in Curitiba en de Breestraat in Leiden. Helaas is destijds in Leiden wel besloten om de historische hoofdstraat van Leiden te voorzien van asfalt en het verkeer (lees: bussen) vrij baan te geven. Het verkeer werd voorop gesteld en niet de mens.

Wellicht is de tijd er nu rijp voor om Leiden te tonen hoe het anders kan en de straat terug te veroveren op de bussen. Als het in Brazilië gelukt is dan moet het ons in het mooie Leiden toch ook lukken…..?

Jeroen Smith [Team Breestraat 2022]

*bron: link

 

 

3 thoughts on “Curitiba, Brazilië

  1. Waar komt toch de neiging vandaan om Leiden te vergelijken met miljoenensteden? Curitiba heeft 1,8 mln inwoners. Wikipedia noemt als belangrijkste verdienste van Jaime Lerner trouwens de invoering van een goed openbaar vervoer systeem.
    Het verhaal over de winkelstraat doet me trouwens eerder dan aan de Breestraat denken aan de veranderingen in de Haarlemmerstraat in de jaren 70 (toen Jaime Lerner burgemeester was in Curitiba was). Als wethouder financiën in die tijd liep ik nog een tijdje het risico perssonlijk aansprakelijk te worden gesteld voor het aanleggen van sierbestrating in de Haarlemmerstraat, waarvoor nog geen goedkeuring in onze art. 12 situatie was verkregen.

    • Beste Hans,
      ik denk dat het gemeentebestuur en daarbij de wethouder financiën in het bijzonder in de jaren 70 een besluit met lef heeft genomen door sierbestrating in de Haarlemmerstraat aan te leggen. Daarmee is namelijk echt een keuze gemaakt voor die straat. Nu 40 jaar later staan we als stad Leiden opnieuw voor een keuze: wat wordt de toekomst van de Breestraat. Ik hoop dat Leiden opnieuw een keuze met lef maakt (met opnieuw de parallel of de provincie daarin meegaat). Laten we kiezen voor een scenario à la Curitiba: de Breestraat als ‘slow area’. De bussen worden daaromheen geleid, met als voorwaarde dat de binnenstad goed bereikbaar blijft vanuit de wijken en de omgeving. Natuurlijk heeft dat consequenties voor andere delen van de (binnen)stad; een Rijnlandroute en Ringweg-Oost zijn nodig om de Leidse binnenstad bereikbaar te houden met het openbaar vervoer en met de auto. Een lange termijn visie voor de Breestaat cq binnenstad is daarbij essentieel. Dat is gelukt met het BioSciencePark, dus waarom niet ook voor de Breestraat?

  2. Beste Hans van Dam,

    In dit artikel van Jeroen wordt geen vergelijking gemaakt in fysieke zin. Het gaat vooral om het moraal van het verhaal!
    En inderdaad Jaime Lerner is vooral bekend van de invoering van het openbaar vervoer systeem in Curitiba [dat in 1970 overigens ca 500.000 inwoners had...], dat overigens goed verdeeld is en niet de in potentie mooiste [winkel]straat van de binnenstad tot een corridor voor bussen heeft gemaakt en het centrum in twee deelt. We moeten ook niet vergeten dat nu met name het regionale busvervoer door de Breestraat gaat, zeg maar voor Holland Rijnland [ca 500.000 mensen].

    Vincent Muller [Team Breestraat 2022]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>